Lesinspiratie uit de haven: natuur

publish date
15.10.2018

Bij een bezoek aan de Antwerpse haven zijn mensen vaak verbaasd hoeveel natuur er aanwezig is. Naast industrie – en havenlandschappen vind je er ook verschillende natuurlandschappen terug. Sommige natuurgebieden zijn er al heel lang, andere zijn ontstaan door de groei van de haven, zoals de rietvelden rond Kallo. In onze reeks lesinspiratie uit de haven zetten we dit keer graag het Groot Rietveld, een waardevol stukje natuur met een rijke fauna en flora, in de kijker.

Foto van het natuurgebied Groot Rietveld

Het Groot Rietveld (80 ha) vormt samen met het Rietveld van Kallo (47 ha) één van de grootste rietmoerassen van Vlaanderen. Het natuurgebied is gelegen in het zuidoosten van de Waaslandhaven, op de grens tussen de gemeenten Beveren (Kallo) en Zwijndrecht en behoorde oorspronkelijk tot de Melselepolder. In 1991 werd dit landbouwgebied bij de uitbreiding van de haven op Linkeroever opgespoten. Door een gebrek aan zand werd deze ophoging stopgezet en werd dit deel van de polder aan zijn lot overgelaten.

Gedurende de daaropvolgende jaren kon de natuur zich ongestoord ontwikkelen tot een groot aaneengesloten rietveld, het Groot Rietveld genoemd. Tien jaar na zijn ontstaan, in 2001, kreeg het zijn definitieve bescherming als natuurgebied. Het Groot Rietveld werd daarbij opgenomen als permanent compensatiegebied voor natuurwaarden die bij grote infrastructuurwerken in de jaren 80’ en ’90 in en rond de haven verloren zijn gegaan.

Een paradijs voor vogels en amfibieën

Het Groot Rietveld staat bekend voor zijn rijke avifauna en is, naast een geschikte verblijfplaats voor tal van trekvogels, ook een belangrijk broedgebied voor watervogels en rietvogels. Meer dan 10 bedreigde soorten vinden er geschikte territoria om hun nest te maken. Bij de broedvogels die houden van riet en water vinden we er onder andere de roerdomp, het woudaapje (kleine reigersoort) en de blauwborst terug. Bij de permanente waterplassen broeden verschillende soorten eenden, de dodaars en de geoorde fuut. Jaarlijks vinden ook minstens 2 koppels van de bruine kiekendief er een geschikte plaats voor hun nest.

Naast een paradijs voor vogels is het rietveld ook een thuis voor amfibieën zoals de groene kikker, bruine kikker en de rugstreeppad. Die laatste is een prachtig diertje dat verzot is op los, opgespoten zand en zich daardoor goed voelt in onze haven. De populatie die hier leeft, is belangrijk voor Vlaanderen en de rietvelden fungeren dan ook als één van de belangrijke kerngebieden voor de pad. Daarnaast werden in de haven ook poelen aangelegd op de trekroutes van de rugstreeppad en onder sommige barrières zoals autowegen werden tunnels aangelegd om gebieden met elkaar te verbinden.

Konikpaarden en een rijke flora

Tot slot is het beheer van het Groot Rietveld sterk afgestemd op het behoud van de huidige biotoop. Sinds een tiental jaar worden de berken in het noordelijke gedeelte tijdelijk gekapt en omgezet naar schraal grasland. Dit wordt voor een deel gedaan in functie van de aanwezige wilde orchideeën (moeraswespenorchis). Om de algemene verruiging van het gebied verder tegen te gaan wordt het terrein ook nog eens jaarrond begraasd door Konikpaarden. Je vindt hen vooral terug op de drogere opgespoten delen van het gebied; met hun graaswerk houden ze het groenige mostapijt van deze zandige terreinen in stand.

Op stap of meer info?

Het Groot Rietveld is enkel toegankelijk voor bezoekers op de voorziene paden. Er is een toegang langs de Kwarikweg en één langs de Scheldedijk.

Ben je op zoek naar meer informatie? Op onderstaande websites vind je waarschijnlijk terug wat je zoekt:

www.natuurpunt.be

www.natuurpuntwaasland.be

www.antwerpennoord.be

Nationale website van Natuurpunt en ook de websites van de regionale afdelingen die natuurgebieden in de haven beheren.

www.natuurenbos.be/rietveldkallo

Agentschap Natuur en Bos is de beheerder van het natuurgebied.

www.portofantwerp.com/nl/natuurgebieden

Overzicht van de natuurgebieden in de haven door Port of Antwerp.

Begeleid bezoek

Wil je de haven en haar natuur in groep verkennen? Tijdens de daguitstap Haven in Landschappen op LO brengen we een bezoek aan het Groot Rietveld met je klas.

Meer info en boekingen: Voor scholen > Eerste graad secundair onderwijs.

Dit artikel verscheen ook in de VLA-krant van de Vereniging voor Leraars Aardrijkskunde op 15 september.

Ontdek nog meer lesinspiratie uit de haven

De Antwerpse haven haalt regelmatig het nieuws rond een mogelijke uitbreiding, werkgelegenheid, containerschepen en nog veel meer. Je kan die actualiteit gebruiken als aanknopingspunt in de les. In deze rubriek geven we telkens een korte toelichting bij de wondere wereld van onze haven, inclusief leuke lestip!

Dit artikel maakt deel uit van onze reeks lesinspiratie uit de haven. Deze artikels verschenen eerder:

  • Wat hebben de haven en pannenkoeken met elkaar gemeen? Of hoe je basisproducten en halffabrikaten bevattelijk uitlegt aanje leerlingen. Lees meer... 
  • Megamax in Antwerpen. Over de containerreuzen die alsmaar groter worden en de routes die deze schepen volgen. Lees meer...

Volgende